Λόγου Γιόγκις

Η αισθητηριακή επεξεργασία με απλά λόγια

Πολλοί γονείς αναρωτιούνται γιατί το παιδί τους αντιδρά τόσο έντονα σε καταστάσεις που σε άλλους φαίνονται “απλές”:
🌀 Καλύπτει τα αυτιά του από έναν δυνατό ήχο,
🌀 αρνείται να φορέσει συγκεκριμένα ρούχα,
🌀 δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί στο σχολείο,
🌀 ή φαίνεται να «μην κάθεται ποτέ ήσυχο».

Αυτές οι αντιδράσεις δεν είναι πείσμα ή κακή συμπεριφορά.
Συχνά έχουν να κάνουν με το πώς ο εγκέφαλος του παιδιού επεξεργάζεται τα αισθητηριακά ερεθίσματα — ή αλλιώς, με την αισθητηριακή επεξεργασία.

Τι είναι η αισθητηριακή επεξεργασία;

Κάθε στιγμή, ο εγκέφαλός μας λαμβάνει πληροφορίες από τις αισθήσεις μας — αφή, ακοή, όραση, όσφρηση, γεύση, αλλά και από το σώμα μας (κινήσεις, ισορροπία, θέση στο χώρο).
Η αισθητηριακή επεξεργασία είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να “φιλτράρει”, να οργανώνει και να απαντά σωστά σε αυτές τις πληροφορίες.

Όταν αυτό το σύστημα λειτουργεί αρμονικά, το παιδί μπορεί να ρυθμιστεί εύκολα: να παίζει, να συγκεντρώνεται, να συμμετέχει.
Όταν όμως υπάρχει δυσκολία στην επεξεργασία, τα ερεθίσματα μπορεί να του φαίνονται είτε πολύ έντονα είτε πολύ “αδύναμα”.

Δύο βασικές “τάσεις” που βλέπουμε στα παιδιά

💥 1. Παιδιά που αποφευγουν τα ερεθισματα

Αυτά τα παιδιά συχνά:

• ενοχλούνται από ήχους, φώτα ή μυρωδιές,
• αποφεύγουν να λερωθούν,
• αντιδρούν σε αγγίγματα ή συγκεκριμένα ρούχα,
• δείχνουν πιο “ευαίσθητα” ή “εσωστρεφή”.

Ο εγκέφαλός τους λαμβάνει τα ερεθίσματα πολύ έντονα — σαν να έχει “ανοιχτά όλα τα κουμπιά” του ήχου και του φωτός.
Χρειάζονται λοιπόν ηρεμία, προβλεψιμότητα και ασφάλεια.

🌈 2. Παιδια που αναζητουν τα ερεθισματα

Αυτά τα παιδιά συνήθως:

• κινούνται συνέχεια,
• ψάχνουν να αγγίζουν, να πηδούν, να σκαρφαλώνουν,
• λατρεύουν τα δυνατά παιχνίδια,
• ή μιλούν δυνατά και δυσκολεύονται να “καθίσουν ήσυχα”.

Ο εγκέφαλός τους ζητά περισσότερη κίνηση ή αίσθηση για να “ξυπνήσει” και να ρυθμιστεί.
Αυτό που φαίνεται σαν “υπερκινητικότητα”, μπορεί να είναι μια προσπάθεια αυτορρύθμισης.

🔴 ΚΑθε παιδι ειναι μοναδικο

Κάποια παιδιά δεν ανήκουν αποκλειστικά σε μία από τις δύο κατηγορίες.
Μπορεί, για παράδειγμα, να αναζητούν έντονα την κίνηση και τα δυνατά παιχνίδια,
αλλά να ενοχλούνται από συγκεκριμένους ήχους ή υφές.

Αυτό το “μείγμα” είναι απόλυτα φυσιολογικό — γιατί κάθε παιδί έχει μοναδικό αισθητηριακό προφίλ.
Ο στόχος δεν είναι να τα “ταξινομήσουμε”, αλλά να κατανοήσουμε τι τα βοηθά να ρυθμίζονται καλύτερα.

Τι μπορεί να κάνει ο γονιός

1. Παρατήρησε χωρίς να κρίνεις.
   Προσπάθησε να δεις πότε συμβαίνει η έντονη αντίδραση. Ίσως δεν είναι “αντίδραση”, αλλά “υπερφόρτωση”.
2. Προσέφερε επιλογές.
   Αν ένα παιδί δεν αντέχει τα δυνατά πάρτι, δεν σημαίνει ότι είναι αντικοινωνικό. Ίσως χρειάζεται ήρεμες δραστηριότητες ή διαλείμματα.
3. Δημιούργησε προβλεψιμότητα.
   Τα παιδιά με αισθητηριακές δυσκολίες νιώθουν ασφάλεια όταν ξέρουν τι θα ακολουθήσει. Μικρές ρουτίνες, π.χ. “πρώτα ντύνομαι, μετά πρωινό, μετά σχολείο”, βοηθούν πολύ.
4. Μίλησε με έναν εργοθεραπευτή.
   Ένας ειδικός μπορεί να αξιολογήσει το προφίλ αισθητηριακής επεξεργασίας του παιδιού και να προτείνει δραστηριότητες που το βοηθούν να ρυθμιστεί (π.χ. αιώρες, πιέσεις, παιχνίδι με αντίσταση, αναπνοές).

Ένα μήνυμα για τους γονείς

Δεν υπάρχει “καλό” ή “κακό” παιδί — υπάρχουν μόνο διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους κάθε παιδί αντιλαμβάνεται τον κόσμο.
Όταν το κατανοούμε αυτό, μπορούμε να συνεργαστούμε μαζί του και όχι να “διορθώσουμε” τη συμπεριφορά του.

Η εργοθεραπεία δεν προσπαθεί να αλλάξει το παιδί·
το βοηθά να καταλάβει το σώμα του, να ρυθμίζεται και να αισθάνεται ασφαλές μέσα στον κόσμο του.